Jaarverslag 2016

Voorwoord

PedroPeters150px

Met dit jaarverslag brengen we de RET 2016 in beeld. Naast informatie over onze onderneming en onze medewerkers, geven we hierin aan hoe we ‘aardig onderweg’ zijn. Zoals het prima financieel resultaat van ruim € 5 miljoen.

De belangrijkste mijlpaal van 2016 is ongetwijfeld het gegund krijgen van de railconcessie. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft de railconcessie, die duurt tot december 2026, officieel aan de RET gegund. Dat betekent niet alleen dat wij de tram en metro in onze regio mogen rijden, maar dat wij ook infra en sociale veiligheid blijven aanbieden. De metropoolregio heeft in 2016 ook het voornemen uitgesproken om de bus in te besteden.

In 2016 zijn belangrijke stappen gezet in de verbetering van de branchebrede samenwerking in het openbaar vervoer. Zo zijn de branchevereniging OVNL op en de Coöperatie voor de OV-chipkaart opgericht. Samen met NS, stad- en streekvervoerders ontwikkelden we een gezamenlijke visie op mobiliteit in de Randstad: binnen het uur van deur tot deur. In de visie zijn de contouren geschetst van de mobiliteit van de toekomst, met oplossingen die aansluiten bij de ontwikkelingen en wensen van de reizigers van de toekomst.

De coöperatie keek ook naar de ontwikkeling van nieuwe betaalmethoden. Betalen met bankpas, creditkaart en smartphone en zelfs barcode komt steeds dichterbij. Bij de RET werd ook hard gewerkt aan deze nieuwe manieren van betalen.

Om gebieden binnen en tussen grote steden te verbinden is lightrail de oplossing van de toekomst. Snel, hoogfrequent, hoogwaardig en comfortabel vervoer werkt. Onze volgende lightrailverbinding is de Hoekse Lijn. In 2016 regelden we 40 bussen en 120 chauffeurs om het vervangend busvervoer in 2017 mogelijk te maken gedurende de ombouw van NS-spoor naar lightrailverbinding. Voor de aanschaf van de benodigde metro’s leenden we geld van de Europese investeringsbank tegen een lage rente. Via RET Railgebonden Voertuigen B.V. Dit leidt in de toekomst tot lagere gebruiksvergoedingen in RET N.V.

Ons bedrijfsplan is al jaren gericht op perfect georganiseerd en uitgevoerd openbaar vervoer met de hoogste klantwaardering door de reiziger. Om het reizen voor onze klanten nog aantrekkelijker te maken hebben we daarom evenals voorgaande jaren allerlei initiatieven ontplooid. Zo is de gratis real time app uitgebreid, kwamen er meer petflesautomaten en het aantal metrostations met OV-fietsen nam toe tot zeventien stations. De speciale geur, gratis wifi en muziek in de stations bleken ook in 2016 een succes.

Ook de wereld van de RET’ers verandert. De hogere pensioenleeftijd en onregelmatige diensten stellen hoge eisen aan onze medewerkers. Daarom hielden we in 2016 een onderzoek naar de belastbaarheid van onze RET-collega’s. De resultaten geven inzicht in hoe inzetbaar en belastbaar we zijn. De gemiddelde leeftijd van de RET’er is ruim 50 jaar. Over een paar jaar komt een grote uitstroom op gang. Daarop inspelend hebben we ook in 2016 allerlei betaalde leerwerktrajecten aangeboden om jongeren bij de RET aan de slag te krijgen. Tientallen jongeren kwamen daardoor in dienst.

Afgelopen jaar kreeg de remise aan de ’s-Gravenweg een totale make-over. Ook met deze remise zijn we nu klaar voor de toekomst. De verbouwing levert een grote efficiëntieslag voor de RET en daarmee een belangrijke bijdrage aan ons bedrijfsplan. Ook de Kleiweg ondergaat nu een metamorfose. De werkzaamheden zijn gestart en er komt een prachtige nieuwe onderhoudswerkplaats. Met de Kleiweg als afronding zijn alle lokaties van RET ‘klaar voor de toekomst’.

Het laatste deel van de spoorbeveiliging werd in 2016 vervangen. Sinds 2006 zijn we hiermee bezig geweest. Het hele metronetwerk is voorzien van het nieuwe systeem omdat het oude na dertig jaar intensief gebruik aan vervanging toe was.

Afgelopen jaar werd voor het eerst de metro ingezet om tijdens oud en nieuw feestvierders van en naar het Nationaal Vuurwerk te brengen. Ruim 130 collega’s van verschillende afdelingen waren die nacht aan het werk. Met onze bijzondere nachtmetro lieten we zien dat we zo’n evenement in goede banen kunnen leiden.

Ook dit jaar is het weer gelukt om de winst te realiseren, die we moeten behalen om het bedrijf financieel gezond te houden, zo’n 5 miljoen. De groei in reizigerskilometers kwam uit op ruim 1,5 procent. De aanpak van het zwartrijden bleef ook in 2016 succesvol. Bij de metro 0,8%, bij tram 0,4% en bij bus 0,2%.

Goede resultaten zijn niet mogelijk zonder de inzet van alle collega’s en de goede samenwerking met de ondernemingsraad en vakbonden. Daarvoor wil ik hen hartelijk danken.

Het jaarverslag geeft ook gedetailleerde informatie over de juridische structuur en financiële ontwikkelingen van ons bedrijf, inclusief de jaarrekening. Zo kunt u zich een beeld vormen van de RET in 2016.

Dit was mijn laatste jaarverslag, met veel plezier draag ik deze over aan mijn opvolger Maurice Unck.

Pedro Peters
statutair directeur

Jaaroverzicht 2016

We zijn aardig onderweg! We maken ons sterk voor perfect georganiseerd en uitgevoerd openbaar vervoer met de hoogste kwaliteit voor de reiziger in de stadsregio Rotterdam. Ons bedrijf weerspiegelt de aard van de stad, is levendig, zakelijk en eerlijk. We steken graag de handen uit de mouwen en richten onze blik op de toekomst.

Januari

Actuele informatie

Het laatste metrovoertuig is omgebouwd en gereed gemaakt voor het nieuwe passagiers informatiesysteem, Pinfos. Daarmee zien reizigers actuele en ‘real time’ reis- en overstapinformatie in de voertuigen. Zo laten we onze klanten een optimale reis beleven en maken we reizen prettiger, makkelijker en meer ontspannen.

Tram toegankelijker

De Citadis-trams bieden onze reizigers een comfortabele reis en een gelijkvloerse instap. Zo’n gelijkvloerse instap stelt ook eisen aan onze haltes. Ruim 80% van de tramhaltes was al toegankelijk. Waardoor het reizen met het openbaar vervoer prettiger is voor minder validen en ouders met kinderwagens. Om de instap vanaf de halte even hoog te maken als de ingang van de tram werden haltes opgehoogd. Een uitdaging in de bestaande verkeerssituatie.

De meeste aanpassingen aan de haltes gebeurden zoveel mogelijk tijdens de vervanging van tramrails. Per locatie werd op maat een halte ontworpen en aangepast. Een aantal haltes kunnen door hun ligging niet beter toegankelijk worden. Over een paar jaar is echter 90% van onze tramhaltes gelijkvloers toegankelijk voor reizigers.

Afscheid remise 's-Gravenweg

Begin januari werd afscheid genomen van de oude remise ‘s-Gravenweg. De ‘s-Gravenweg was vanaf dat moment een officieel bouwterrein en niet meer voor iedereen toegankelijk. Na 30 jaar intensief gebruik voldoet de remise niet meer aan de huidige kwaliteitseisen. De werkplaats verandert, er komt een nieuwe wasstraat, de metrosporen op het rangeerterrein worden vervangen en ook het kantoor aan de ‘s-Gravenweg ondergaat een metamorfose.

Makkelijker tram inspecteren 

Vanaf januari konden bestuurders digitaal de schades aan hun tram bekijken en melden via een app op ons intranet. Alle gemelde tramschades staan overzichtelijk in het Dynamisch Interactief Raadplegen Schadessysteem (DIRS). Met de schadedia op de tablet lopen bestuurders langs de tram. Dat controleert een stuk makkelijker.

Een nieuwe schade of zit de schade op een andere plek? Dat geven bestuurders nu door met het digitale schadeformulier. Ook voor de bussen wordt een schadeapp ontwikkeld. Zo ontstaat beter inzicht in alle openstaande storingen van het voertuig. Dat maakt het werk elke dag een beetje makkelijker.

Waterstofbussen

In januari werd het contract getekend met bussenfabrikant Van Hool voor de levering van twee waterstofbussen. De bussen zijn half 2017 klaar en worden dan ingezet in de dienstregeling. Daarbij testen we hoe het rijden met de bussen in de praktijk bevalt. Zo breiden we onze de ervaring met hybride en elektrische bussen verder uit. Voor het onderhoud passen we de werkplaats aan en worden monteurs opgeleid. Deze bussen zonder uitstoot zijn goed voor de luchtkwaliteit van Rotterdam.

De bazen van morgen

Op 28 januari waren Laysa en Emmy voor een dag de baas van de RET. Zij stonden een dag aan het roer van de RET. De ‘Baas van morgen’ is een initiatief van JINC. JINC helpt jongeren van 8 tot en met 16 jaar op weg naar een goede start op de arbeidsmarkt: door beroepsoriëntatie op de werkvloer, het aanleren van (sociale) vaardigheden en het aanbieden van workshops over ondernemerschap. Laysa en Emmy hadden een onvergetelijke dag.

Foutparkeerders opzijzetten

Een auto die net buiten het parkeervak staat, zorgt dat de tram of bus er niet langs kunnen. Dat is vanaf januari verleden tijd. Onze coördinatoren trouble shoot van de Centrale Verkeersleiding beschikken over voertuigverplaatsers (car dollies), waarmee het voertuig wordt weggerold. Justitie en politie gaven toestemming om deze verplaatsers te gebruiken. De voertuigverplaatsers helpen om verstoringen zo kort mogelijk te houden. Dat is fijn voor onze klanten en collega’s.

Stiptheid

Muzikaal onthaal

Om de stationsbeleving te verhogen werd een proef gehouden met een aantal live optredens. Op drie achtereenvolgende donderdagen verzorgden startende musici van hogeschool Codarts een optreden in de hal van metrostation Rotterdam Centraal. Deze ‘wachtverzachters’ in de vorm van entertainment in stations, veraangenamen het wachten voor onze reizigers.

Mijlpaal 1

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

Meer PET-flesautomaten

Na een succesvolle proef met twee inleverautomaten voor PET-flessen en blikjes in de stations Alexander en Schiedam Centrum werden eind januari op dertien verschillende stations twaalf extra afvalautomaten geplaatst. Deze automaten zorgen dat het zwerfvuil op de stations vermindert. Reizigers krijgen een beloning en dat leidt tot beter ‘weggooigedrag’.

De ingezamelde flesjes en blikjes worden gerecycled. Daarnaast kunnen reizigers ervoor kiezen hun flesje te doneren aan Blijdorp. De RET betaalt per gedoneerd flesje  € 0,15 aan Seacleaners-int Foundation. Deze organisatie werkt aan het opruimen van de enorme plasticsoep in de oceanen. Samen met de reizigers houden we onze stations én de oceanen schoon.

RET'ers als docent

Werken combineren met lesgeven. Vorig jaar begonnen zeven collega’s met deze proef. Collega’s waren gekoppeld aan verschillende docenten op uiteenlopende scholen in de regio, waar zij naast hun werk bij de RET ook een aantal uren voor de klas stonden. Leraren uit het onderwijs namen ook een ‘kijkje in onze keuken’. De pilot werd positief ontvangen. Onze collega’s kregen de kans jongeren te enthousiasmeren over hun vak én de RET. Waarmee de link werd gelegd naar ons project ‘Werkgever van de toekomst’.

Februari

Extra rit metrolijn E

We wisten het al een tijdje; metrolijn E is in de ochtendspits erg vol. Daarom zetten we sinds februari in de spits een extra metro in. Vanaf 1 april kwam daar nog een extra metrorit in de ochtend bij. Zo boden we een voorlopige oplossing voor de grote spitsdrukte. Tegelijk werkten we aan een oplossing voor de lange termijn. Door de aanschaf van zes extra metro’s en de aanleg van een keerspoor, wordt het mogelijk om elke vijf minuten in de ochtendspits een metro te rijden.

Verzuim

Wifi op de ferry 

Op de Fast Ferry zeehondjes spotten en de foto ervan via wifi meteen op Facebook posten? Dat kon vanaf begin dit jaar. Na alle bussen, trams en metro’s is nu ook ons laatste vervoermiddel, de Fast Ferry, voorzien van gratis wifi. Daarmee bieden we onze reizigers nog meer service.

Werkzaamheden begonnen!

Na een jaar van voorbereidingen achter de schermen, merkten onze reizigers naar Den Haag Centraal en de RandstadRail-bestuurders op vrijdag 12 februari de gevolgen van de bouw van het nieuwe metrostation HSE. Vanaf februari werd het nieuwe metrospoor tussen Laan van NOI en Den Haag Centraal aangelegd, de spoorbeveiliging aangepast en het station en nieuwe systemen uitgebreid getest. Tijdens de werkzaamheden reden de metro’s op metrolijn E tussen Slinge en Laan van NOI. Reizigers stapten daar over op de RandstadRail-lijnen 3 en 4 van HTM.

Recht gesproken

Vorig jaar raakten twee collega’s gewond tijdens een aanhouding. De dader werd overgedragen aan de politie. Het incident had grote impact op de betrokken collega’s. De rechter stelde, mede dankzij de processen-verbaal en bijgevoegde foto’s, dat wettig en overtuigend was bewezen dat de verdachte het gepleegde feit had begaan. Ook de schadeclaims van de twee collega’s werden toegekend.

Elektrische deelfietsen 

In februari tekenden Gobike en de gemeente Rotterdam een contract voor de uitrol van het deelfietsenplan in Rotterdam. Het gaat om elektrische fietsen met een tablet op het stuur. In 2016 was de start op vijf locaties, vaak bij metrostations. De elektrische deelfietsen verbeteren het voor- en natransport in de stad Rotterdam, ze zijn een toegevoegde waarde voor ons OV. Zo bieden we reizigers een reis van A naar B en niet van halte tot halte. De reiziger pakt na de metro een fiets, of begint met de fiets.

Nieuwe omroep 2016

Elk jaar passen we de omroep aan vanwege de nieuwe dienstregeling. Zo ook dit jaar. Verbeterpunt waren de geplande omleidingen in de omroepberichten. Ook ingekorte routes werden meegenomen met de alternatieve eindpunten voor zowel de metro als voor de tram.

Beste trambestuurders

Tijdens de jaarlijkse trambehendigheidswedstrijden op 28 februari aan de Beverwaard werd heel goed gereden! Het was soms millimeterwerk. Bowlen met trams, ringsteken en ook prettig en rustig rijden werden beloond. De winnaars van de wedstrijd waren Wil Breur en Mariska Kathusing. Zij vertegenwoordigden in april de RET tijdens de Europese trambehendigheidswedstrijden. Wil won vorig jaar al de eerste prijs bij deze internationale wedstijd.  Dit jaar eindigde de RET op de zevende plaats.

Schone vloerenwedstrijd

Begin februari kregen honderd studenten Technische Bedrijfskunde van Hogeschool Rotterdam de opdracht om voor de RET op zoek te gaan naar een oplossing om vervuiling in de voertuigen tegen te gaan. Rekening houdend met aspecten als haalbaarheid, betaalbaarheid, implementatiemogelijkheden, milieuvriendelijkheid en veiligheid. Het gekozen concept werd verder ontwikkeld en uitgewerkt in een prototype.
Op vrijdag 22 april, tijdens het techniekfestival Nederland Innoveert, presenteerden de studenten hun prototype. De publieksprijs werd gewonnen door de studenten die ‘Holle Bolle Gijs’ bedachten. Een prullenbak met een interactief scherm dat reageert wanneer je er iets ingooit en met reclame zelfs inkomsten kan opleveren.

Maart

Winterjas spaart energie

Door onze wisselverwarmers te isoleren blijft de warmte behouden. En dat bespaart net zo veel energie als 200 huishoudens! De capaciteit van de elektrische wisselverwarming is beperkt, daarom moet de geproduceerde warmte goed worden gebruikt. Daarvoor werd een Isoblock bedacht. Deze winterjasjes voor de wisselwarmer zorgt dat afkoeling door wind en buitenlucht wordt voorkomen. Uit een test bleek een energiebesparing van 48%! Dat is een CO2 reductie van circa 0,5 ton per wissel per jaar, het energieverbruik van één huishouden. Alle 200 wisselwarmers krijgen deze ‘winterjassen’.

Instructieruimte verbouwd 

We leiden de komende jaren veel nieuwe collega’s op. Noodzakelijk door de vergrijzing van het personeelsbestand en de uitbreiding met de Hoekse Lijn. Daarom werd de instructieruimte in het Wilhelminaplein verbouwd. Een kantoorruimte, een leslokaal met het observatiescherm van de grote simulator, een ruimte specifiek ingericht voor e-learning en toetsing, en een ruim lokaal met daarin de vier desktopsimulatoren.

Daarachter bevindt zich een nieuwe ruimte met een tramcabine en abri. De tramcabine en abri gebruiken we om onze controleurs OV te trainen. Daar leren ze hoe je in een beperkte ruimte kan zorgen dat een situatie niet escaleert en er geen gevaarlijke situatie ontstaat.

 

Mijlpaal 2

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

OV-Klantenbarometer

We kregen de hoogste score van de grote steden in Nederland! Bus (7,7, in 2015 7,6), metro (7,7, in 2015 7,6) en tram (7,9, in 2015 7,8) zijn alle drie gestegen in vergelijking met vorig jaar. Voor tram zelfs voor de achtste keer op rij én dat is daarmee de hoogste score van al het openbaar vervoer op het vasteland van Nederland. Ook sociale veiligheid scoorde goed. Onze klanten gaven een rit met de bus een 7,9, met de metro een 7,7 en een reis met de tram kreeg zelfs een 8 geven voor sociale veiligheid.

Nieuwe OVMiles wervingsactie

Van 14 tot en met 28 maart riepen we RET-reizigers op zich aan te melden voor OVMiles. Daarin stonden vier populaire OVMiles-acties centraal: entree en rondleiding Miniworld, met korting naar de film bij Pathe, een boompje adopteren in het RET-bos, koffie en taart bij Dudok Patisserie. Tijdens deze actie maakte een OVMiles-lid kans op een paasbrunch bij de Euromast voor vijf personen.

 

Spannend weekend

In de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 februari werkte de afdeling ICT onder hoogspanning. Al onze digitale gegevens werden naar een nieuwe opslagserver verhuisd. De servers van de datacenters in Beurs en Wilhelminaplein waren verouderd. Twee nieuwe servers werden ingericht en alle data werd verhuisd. Als continubedrijf werken we 24/7 aan en met onze digitale systemen. Onze hele bedrijfsvoering is ervan afhankelijk. De hele operatie verliep prima.

Meest innovatieve bedrijf

We wonnen dit jaar de TIMMIES 2016: “The Most Innovative Company Award” voor innovatieve IT-projecten. “De RET maakte indruk door een groot aantal innovaties, die allemaal vanuit het klantperspectief en in samenhang zijn ontwikkeld. IT wordt echt ingezet voor een groter klantgemak en een betere reizigerservaring”, aldus de jury. De mooiste innovaties zijn natuurlijk de verbeteringen die zichtbaar zijn voor onze klanten.

De projecten bieden iets extra’s voor onze reizigers. Zo hebben alle frontliners een tablet of smartphone, waarmee zij reizigers nog beter van informatie kunnen voorzien. Onze complete vloot is voorzien van gratis openbaar wifi. Onze grotere metrostations zijn voorzien van gratis wifi. In onze real-time app zit een routeplanner en geeft ook de actuele positie van onze voertuigen aan op een kaart. En we onderzoeken hoe we het betaalgemak voor onze reizigers kunnen verbeteren, door te betalen met je bankpas en met je smartphone.

 

Overeenstemming railbieding

In maart werden de onderhandelingen over de railbieding met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) afgerond met goed resultaat. Dit betekent dat wij overeenstemming hebben bereikt met de MRDH over de inbesteding. Dit gaat niet alleen om het rijden van tram en metro, maar ook om de infrastructuur (het onderhoud, vervanging van rails, station en dergelijke) waarmee de komende tien jaar een bedrag is gemoeid van 1 miljard euro. En bij de exploitatie van tram, metro en sociale veiligheid gaat het om een contract met een waarde van twee miljard euro. Nu dit akkoord was bereikt, werd de formele besluitvorming afgerond, om de formele bieding in te leveren op 4 mei.

 

Reizigerskilometers

Atletiekstations 

Voor de NN Marathon Rotterdam, die 10 april plaatsvond, transformeerden we zeven metrostations tot atletiekbaanstations. Een atletiekbaan liep dwars door metrostation Wilheminaplein, compleet met afbeeldingen van RET-renners. Later volgden metrostations Beurs, Rotterdam Centraal, Blaak, Kralingse Zoom, Slinge en Zuidplein. Veel supporters volgen de marathonlopers per metro om hun helden op verschillende plekken aan te moedigen. De atletiekbanen leidden reizigers direct naar het marathonparcours en zijn met opzet op looptrappen gelegd. Zo stimuleerden we om meer te bewegen.

Om dit extra te stimuleren, kreeg metrostation Wilhelminaplein een ‘klaptrap’, waar traplopers een spontaan applaus hoorden. Rotterdam Centraal kreeg in de week voorafgaand aan de marathon een fanwall waar aanmoedigingen voor de marathonlopers werden geplaatst.

 

Taartmomentje

Hoe krijg je via Twitter een boze reiziger tevreden? Sinds kort zet de afdeling Klantenservice sociale media in. En het werkt. Zo kwam een tevreden klant bij onze Klantenservice op de koffie met taart. “Heel fijn dat ik zo snel een persoonlijke reactie kreeg van de Klantenservice. En dat ze heel open waren. Dat zie je niet vaak. Helemaal leuk dat er een dialoog ontstond. Ik kon de humor in de tweets ook wel waarderen.”

Stagiairs, onze toekomst

Door de vergrijzing binnen de RET en de krimp in de arbeidsmarkt de komende jaren, ondervindt de RET straks problemen bij het vervullen van vacatures. Daarom werven we stagiairs. Stageplekken kunnen dienen als kweekvijver voor toekomstig talent. Waardoor de positie van de RET als toekomstige werkgever verbetert. Zo verjongen we de organisatie en werven in een vroeg stadium talenten. Stagiairs lopen voor hun studie een aantal maanden stage om het geleerde van school in praktijk te brengen. Dit kan bij allerlei afdelingen, op kantoor of in de werkplaats.

Stationworkout

Woensdag 6 april organiseerden we een ludieke ??stationworkout in Rotterdam Centraal. Op de atletiekbaan die werd aangelegd voor de NN Marathon Rotterdam konden reizigers lekker fit hun dag beginnen; met jumping jacks, lunges op de trap en squats! Een professionele instructeur en onze promotiemedewerkers vroegen de reizigers én collega’s om mee te doen.

 

April

Instappers

Trammuseum weer open 

In april opende het Trammuseum Rotterdam weer de deuren, met een thematentoonstelling over de oer-Rotterdamse vierasser. In het museum zijn vrijwel alle RET-trams van vroeger te zien. Ook konden belangstellenden een ritje maken met ‘Schindler’ 15. Deze vierasser reed sinds de jaren ’30 in verschillende uitvoeringen over het Rotterdamse tramnet. Veel verschillende vierassers zijn bewaard gebleven en te bekijken in het museum.

Energieconsumptie

Marathon Rotterdam 

10 april was de 36e NN Marathon Rotterdam. Met een recordaantal van 17.500 inschrijvingen uit 86 landen voor de marathon en in totaal ruim 40.000 voor alle onderdelen is het evenement een inspirerend festijn. Voor oud en jong, topper en recreant. De RET was met 12 estafette teams en 16 marathonlopers goed vertegenwoordigd.

Schone bussen

Schone lucht kunnen inademen -ook in Rotterdam- dat willen we allemaal. Maandag 4 april reden staatssecretaris Sharon Dijksma en portefeuillehouder Pex Langenberg rond met een e-Busz. Na een rondje over het water en langs de Go-bikes, de elektrische deelfietsen, maakten ze een duurzame tocht door Rotterdam. De staatssecretaris zag hoe Rotterdam handen en voeten geeft aan de uitwerking van het klimaatakkoord dat in Parijs is gesloten.

Daarnaast stelde de firma Solaris Bus Nederland B.V. de nieuwste elektrische bus voor een dag beschikbaar aan de RET. De vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag beoordeelde ons met een ruime voldoende in een tussenrapportage van het door ons in 2012 opgestelde milieuplan om de CO2-uitstoot te verminderen. De beoordeling ging over het hele milieuplan waarbij de RET werkt aan CO2-reductie en energie-efficiency.

Aantal medewerkers

Campagne Aardig Onderweg 

In april startten we de Aardig onderweg-campagne voor OVMiles, RET Webwinkel, Wifi en de RET Real Time App. Met deze campagne wilden we de naamsbekendheid van deze services vergroten. De campagne bestond uit (online) advertenties, narrowcasting op stations en Shell tankstations, op schermen in voertuigen, radio- en tv commercials, social media, billboards langs de A20 en in Lansingerland, abri’s en XXL screens op diverse locaties in de regio.

 

Onthulling kunstwerk 

In april onthulden we een nieuw kunstwerk in station Dijkzigt. Het eerdere kunstwerk dat daar 34 jaar hing, voldeed niet meer aan de brandveiligheidseisen. Kunstenaar Peter Jansen, die destijds het kunstwerk maakte, was gevraagd een nieuw ontwerp te maken. Dat werden fotobeelden van wereldsteden. Uiteraard ontbreekt Rotterdam niet.

Het kunstwerk geeft een mooi totaalbeeld, maar is ook een leuke zoekplaat. Hiermee verrassen we onze reizigers op een aangename manier en maken het OV nog leuker. Het draagt bij aan een prettig verblijf in het station en zorgt dat het wachten niet alleen als prettiger, maar ook als korter wordt ervaren.

 

SVS live!

Na bijna twee jaar ontwikkelen en bouwen, ging deze maand SVS, het nieuwe systeem voor sociale veiligheid live. SVS maakt het werk voor onze collega’s van Veiligheid makkelijker en sneller. In SVS komen alle bestaande systemen samen. Het schrijven van een proces-verbaal en de registratie gaan makkelijker en het systeem is gekoppeld aan de gemeentelijke basisadministratie.

Gemak en voordeel

Met een dagkaart onbeperkt reizen naar alle hotspots in de regio. Toeristen die Zuid-Holland bezoeken konden vanaf april gebruikmaken van het Tourist Day Ticket. Een dagkaart waarmee toeristen naar alle toeristische hotspots in de provincie kunnen reizen met het openbaar vervoer van Keukenhof tot Kinderdijk. Het Tourist Day Ticket is één van de samenwerkingsprojecten van de provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH).

 

Nominatie 'Beleving op stations'! 

Het project ‘Beleving op Stations´ werd genomineerd voor de European Talent in Mobility Awards in de categorie ‘Best Project Manage’. In de Nederlandse media kregen we veel aandacht over onze inzet voor de reiziger om het wachten te veraangenamen. Zoals het introduceren van muziek, geur, entertainment, aankleding en verlichting op onze stations.

 

Mei

VCA-hercertificering

Vlootservices is ook de komende drie jaar weer VCA-gecertificeerd. De Arbowet stelt een aantal eisen aan organisaties om werkzaamheden veilig uit te voeren. Om beter te voldoen aan de VGM-eisen (Veiligheid, Gezondheid en Milieu) van de Arbowet kan een organisatie een VCA-certificering (Veiligheid Checklist Aannemers) aanvragen. Met het behalen van het VCA-certificaat kwamen het veilig werken binnen onze werkplaatsen en revisiebedrijf op een hoger niveau.

Cursus vitaliteit

Buschauffeurs krijgen een dag per jaar code95-training. Deze training zorgt dat hun vakkennis up-to-date blijft. Dit jaar ging de training over vitaal blijven door goede voeding, slaap, beweging en het hanteren van stress. De deelnemers waren enthousiast. De chauffeurs leerden wat de juiste eetmomenten en voedingsmiddelen zijn. Wie onregelmatige diensten heeft, kan met de juiste voeding energiewinst behalen. Zo blijf je alerter en kun je je concentratie langer vasthouden. Belangrijk als je de hele dag achter het stuur zit.

Nieuwe bovenleidingwagen

Vrijdag 13 mei werd de nieuwe bovenleidingwagen in gebruik genomen. De wagen is speciaal gemaakt voor de RET. Alle monteurs en de productiechef waren betrokken. Door de gezamenlijke inzet is de wagen voor ieder geschikt. De bovenleidingwagens zijn continue in gebruik om de spanning op de bovenleiding van de tram en metro te controleren en bij te stellen. De bovenleidingwagen is een schakel in het voorkomen van verstoringen en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan een goede reis voor onze reizigers.

Mijlpaal 3

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

Verdubbeling OV-fietslocaties

Wethouder Pex Langenberg (Mobiliteit, Duurzaamheid en Cultuur) en directeur Pedro Peters gaven eind mei het startsein voor verdubbeling van OV-fietslocaties bij metrostation Capelsebrug. Tot nu waren ruim 300 geel-blauwe fietsen te huur bij de OV-knooppunten Rotterdam Centraal, Blaak, Zuidplein en Alexander. Nieuwe locaties worden metrostations Capelsebrug, Kralingse Zoom, Wilhelminaplein, Marconiplein en Slinge, met in totaal 72 fietsen.

De OV-fiets voorziet in de wens van onze reizigers om het vervoer tot hun voordeur te regelen en past daarmee bij de RET-plannen voor de toekomst, waarbij we meer op maat vervoersoplossingen willen bieden. Met de OV-fiets wordt het gebruik van het OV nog aantrekkelijker.

Onderhandelaarsakkoord

Na een constructief overleg bereikten de directie en de bonden in mei een akkoord over een tweejarige cao RET N.V.

Aardig Onderweg Awards

27 mei won Rewriters, een duo dat zorgt voor streetart in het centrum van Rotterdam, de publieksprijs van de Aardig Onderweg Awards 2016. Tijdens een spetterende Aardig Onderweg Awardshow in een tot de nok gevuld Nieuwe Luxor Theater, namen de Rewriters en de andere vakjuryprijswinnaars (BimBimBikes en Transgenderkoor010) hun prijs in ontvangst.

Naast de winst van de vakjuryprijs van 12.500 euro won Rewriters ook de publieksprijs. Dat is een volledig verzorgde reis naar Hawaii, waar een groot street-art festival wordt gehouden en zij speciale gast zijn. De kunstenaars van Rewriters maakten de eerste street-art route van Rotterdam. Op die route is kunst te zien van straatkunstenaars. De route is 7 kilometer lang en loopt door het centrum van de stad. Rewriters wil nu ook in andere delen van Rotterdam muurschilderingen maken.

Contant geld sneller uit OV

Contant geld in onze voertuigen kan leiden tot onveilige situaties. Door overvallen op bussen in het hele land besloten de vervoerders om contant geld op termijn van de voertuigen af te halen. Om zo een veiliger openbaar vervoer te creëren voor collega’s en reizigers. Daarom wordt samen met de andere vervoerders gewerkt aan een aantal maatregelen om de reiziger te bewegen vaker de OV-chipkaart te gebruiken.

Juni

OV-leerbanen

In juni begon de derde groep OV-leerbanen Metro met acht kandidaten. Zij werden in zes maanden opgeleid tot volleerde servicemedewerkers en metrobestuurders. Deze groep jonge nieuwe RET’ers werd in dit traject begeleid door ervaren RET’ers die hun kennis en kunde over hun werk kunnen overbrengen aan de jongere generatie.

Met het opleiden van deze laatste groep jongeren kregen we het afgelopen jaar een flink aantal jonge enthousiaste metrobestuurders bij. Deze collega’s zijn nodig door de uitbreiding van ons metronet met de Hoekse Lijn en de pensionering van veel oudere collega’s de komende jaren.

Verstoringen

Westhal in gebruik

Na maanden bikkelen was het tijd om te proosten op de nieuwe Westhal aan de ‘s-Gravenweg. De nieuwe werkplek van Vlootservices werd officieel geopend. Eerder werd al met succes de nieuwe spoorbeveiliging in dienst genomen. Drie pittige projecten: de bouw van de werkplaats, de spoorbouw en de outillage zijn nu gerealiseerd. De verbouwing draagt bij aan een grote efficiëntieslag van de RET.

 

Start nieuw metrostation

RET, de gemeente Capelle aan den IJssel en Wereldhave (eigenaar van Winkelcentrum de Koperwiek) werkten aan de vernieuwing van het stadshart van Capelle aan den IJssel. Metrostation Capelle Centrum wordt vernieuwd en krijgt twee nieuwe in- en uitgangen. Deze verbouwing stond al in de planning maar werd naar voren gehaald en de voorbereidingen versneld. In het najaar van 2018 is het volledige nieuwe metrostation Capelle Centrum gereed.

Brandweeroefening

Op 21 juni vond een training plaats in metrostation Marconiplein. Het doel was om bij een calamiteit de samenwerking te bevorderen tussen de brandweer en de RET. Dit keer geen traditionele inzet van een bepaald scenario. Maar een ‘carrouseltraining’ die zorgde voor overdracht van kennis en draagkracht bij de brandweereenheden en RET’ers. Vier thema’s kwamen aan bod: veiligheid, bekend raken met het metrostation, voertuigtechniek en tunneltechnische installaties.

Naar 50.000 OVMiles-leden!

De maand juni stond in het teken van de wervingscampagne ‘Kraak de kaartlezer en Spaar ook mee!’ voor OVMiles. Doel was nieuwe leden te werven voor OVMiles. De teller stond op 46.816 leden. In de campagne stonden de kaartlezer en de vier thema’s Cultuur, Familie, Culinair en Actief centraal. De reiziger maakt tijdens deze wervingscampagne kans op verschillende prijzen, gerelateerd aan OVMiles-partners. Met als hoofdprijs een jaar gratis reizen met de RET.

Lijn 10 rijdt weer!

Vanaf vrijdag 17 juni reed de toeristische zomertramlijn 10 van Stichting Romeo weer door Rotterdam. Met een rondrit in prachtige historische RET-trams uit de jaren ’30 ontdekken toeristen, dagjesmensen en Rotterdammers het beste van Rotterdam. Lijn 10 reed onder meer langs de Markthal, het nieuwe Rotterdam Centraal, de kubuswoningen, de Euromast en Delfshaven.

Big data en wifi-tracking

Ook de RET werkt met big data en wifi-tracking. Rotterdam is steeds meer een evenementenstad. Zoals de marathon, die jaarlijks bijna een miljoen bezoekers trekt. Dit jaar gebruikten we bij de voorbereiding voor het eerst big data. Door de OV-chipkaart hebben we veel gegevens over reizigersstromen van de vorige marathon. Die gegevens helpen ons om te voorspellen waar en wanneer er piekdrukte ontstaat. Zo konden we collega’s heel gericht inzetten.

Ook hielden we voor het eerst dit jaar met wifi-tracking onze collega’s op de stations via hun mobieltje op de hoogte over de drukte. In een paar uur waren er op metrostation Beurs zo’n 100.000 reizigers. Dat betekent hard werken om deze grote mensenmassa zo rustig en veilig mogelijk hun metroreis te laten vervolgen.

Via wifi-tracking kijken ook de collega’s achter de camera’s op onze centrale verkeersleiding mee. Ze houden contact met de stationsbemanning om de toestroom naar de metro’s te doseren en via allerlei maatregelen te voorkomen dat er te ernstige opstoppingen ontstaan.

Feyenoord en RET

Ook de komende drie jaar kunnen Feyenoord-supporters van drie uur voor tot drie uur na thuiswedstrijden van Feyenoord, gratis reizen met onze bussen en trams, op vertoon van hun wedstrijdkaart. Dit is een van de afspraken uit het nieuwe samenwerkingscontract dat Feyenoord en de RET ondertekenden. Met deze verbintenis wordt de samenwerking met drie jaar gecontinueerd.

Bij thuiswedstrijden van Feyenoord reizen zo’n tienduizend supporters per tram van en naar De Kuip. Supporters kunnen op wedstrijddagen behalve van tramlijn 23 (Rotterdam Centraal – Beverwaard) ook gebruik maken van lijn 12 (Rotterdam Centraal – stadion Feijenoord).

Pianotrap Rotterdam Centraal

Wethouders Hugo de Jonge en Adriaan Visser en Pedro Peters openden in metrostation Rotterdam Centraal een bijzondere trap; een pianotrap! Doel van de pianotrap is OV-reizigers gedurende een jaar in het station op een ludieke manier te enthousiasmeren de trap te nemen in plaats van de roltrap. De trap pakken draagt bij aan je dagelijkse beweging. Wie over de trap loopt, hoort een vrolijk, muzikaal geluid (toonladder) of zelfs een voorgeprogrammeerd liedje. Zo verrassen we op een aangename manier de reizigers en maken we het OV nog leuker.

Juli

Hofplein: drukste tramspoor

Ons drukste tramspoor is vervangen. Op 16 juli begonnen de werkzaamheden. Vanaf 21 augustus rijdt de tram weer. Maar dan een rondje rechtsom! Het Hofplein is een van de oudste en drukste tramsporen van Rotterdam. Alle lijnen behalve lijn 2 en 20 komen langs het Hofplein. Het tramspoor slijt dan ook snel en werd daarom vervangen. Bij de voorbereidingen is goed nagedacht of we naast het vervangen nog een verbeterslag konden maken. Met name de verkeersdoorloop was een punt van aandacht. En dat is nu verbeterd.

Check in, check uit! 

In juni ontving elke medewerker het prachtige boek Check in, check uit. Het boek dat fotograaf Carel van Hees en schrijfster Sanneke van Hassel maakten over de RET, over RET-ers, over de contacten met de passagiers, over techniek. Een boek waarin alle facetten van ons bedrijf aan bod komen. Het boek is tevens te koop in Rotterdamse boekhandels.

Mijlpaal 4

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

Infoteams vervangend vervoer

Reizigers op het traject Schiedam Centrum-Hoek van Holland Haven werden geïnformeerd over het vervangend busvervoer dat we vanaf 1 april 2017 tot september 2017 verzorgen. Vanaf 31 maart – wanneer de laatste NS-trein over het spoor van de Hoekse Lijn rijdt – worden alle NS-stations omgebouwd tot metrostations. Dan zet de RET vervangend busvervoer in.

Door een combinatie van sneldiensten en een stopdienst aan te bieden, wordt de extra reistijd voor reizigers tot een minimum beperkt. Het merendeel van de reizigers kan zonder extra tussenstops reizen tussen Hoek van Holland en Schiedam Centrum. Vanaf september 2017 rijdt metrolijn B tussen Nesselande en Hoek van Holland Haven. In 2018 verbindt metrolijn B ook Hoek van Holland Strand met Rotterdam.

Comfortabel en flexibel

Onze nieuwe tijdelijke verrijdbare eindpuntvoorziening voor onze bestuurders is niet alleen comfortabel, maar ook nog eens veel flexibeler. En dus goedkoper te verplaatsen. Dat is handig bij een tijdelijke voorziening. De flexunit is uitgerust met twee chemische toiletten, een keukentje, magnetron, normale koffiemachine, watervoorziening met flessen van ruim achttien liter en zitplaatsen voor zes collega’s. Voor verwarming en koeling is de unit uitgerust met een airco.

Railconcessie gegund

Woensdag 6 juli heeft de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) de railconcessie officieel aan de RET gegund. De concessie loopt van december 2016 – 2026 en bedraagt maar liefst 3 miljard euro. Tien jaar werkgelegenheid betekent het verzorgen van het tram- en metrovervoer in de regio Rotterdam, inclusief alle infrastructurele werken, het onderhoud hiervan en het aanbod van activiteiten voor een goede sociale veiligheid. In de railconcessie is vastgelegd de RET het railvervoer regelt en tegen welke kosten.

Doordat we efficiënter werken, steeds meer klanten met ons reizen en zwartrijden enorm is verminderd, kunnen we al deze exploitatiekosten betalen uit de opbrengsten van onze klanten. Vanaf 2017 hebben we hiervoor geen overheidssubsidie meer nodig. Daarnaast hebben is er een apart contract voor aanleg en onderhoud van onze infrastructuur. En krijgen we van de metropoolregio ‘geoormerkte’ subsidie voor sociale veiligheid.

Waalhaven krijgt nieuwe wissels

Op emplacement Waalhaven is hard gewerkt aan het vervangen van twaalf wissels in vier weken tijd. Noodzakelijk omdat deze door jarenlang intensief gebruik versleten zijn. Volgend jaar staat het laatste deel van de sporen bij de Waalhaven op de planning.

Laatste midlife-beurt

Geschuurd en geplamuurd stond metro 5405 in de koppelloods aan de Kleiweg klaar voor de allerlaatste midlife-beurt van de 5300/5400-serie. Het was een megaklus. Onze reizigers reizen vanaf nu alleen nog met metro’s in nieuwe kleuren én met zachte zittingen. Het project werd naar verwachting binnen tijd en budget afgerond. Waarbij ook de Prince2-projectmethodiek hielp.

Vlag uit voor geslaagden 

Geslaagde leerlingen van het OV-leerbanen-traject kunnen aan de slag als metrobestuurder. Ook de eerste klas BBL-bus leerlingen slaagde. We hebben veel nieuwe metrobestuurders in de opleiding om onder andere de diensten op de nieuwe metroverbinding Hoekse Lijn te kunnen invullen en om de vergrijzing binnen ons bedrijf op te vangen.

De komende jaren gaan ook veel chauffeurs met pensioen. Door nieuwe jonge chauffeurs op te leiden en aan te nemen, vangen we dat gat op. Bovendien kunnen we oudere, ervaren buschauffeurs die tegen het einde van hun carrière aanlopen, meer afwisseling bieden door hen in te zetten als praktijkbegeleider.

 

Glurende buren bij de Kleiweg

Onder het motto gluren bij de buren’ waren onze buren van de Kleiweg op bezoek op het terrein. “Ik woon hier al veertig jaar maar was nog nooit op het terrein geweest. Hartstikke leuk om een keer te zien wat de RET hier allemaal doet,” aldus een van de omwonenden. Zo’n vijftien collega’s waren aanwezig om de groepen langs Revisie & Modificatie, Bus en Haltewerken te begeleiden. De buren vonden het vooral erg leuk om van RET’ers te horen wat er allemaal gebeurt.

Zwartrijders

Besturingsprocessen hoog niveau

Het project Hoekse Lijn heeft wederom het Prince2, ‘maturitylevel’ drie gehaald. In Nederland opereert alleen het Havenbedrijf Rotterdam (Project Maasvlakte 2) hoger dan niveau drie. Het jaarlijkse rapport geeft aan hoe het project functioneert volgens de Prince 2 projectmethodiek. De audit helpt om scherp te blijven op de te behalen resultaten en ons continu blijven ontwikkelen.

Service op verzoek

Vanaf half juli begon bij station Rotterdam Centraal een proef waarbij klanten vooraf via onze website konden aangeven dat ze hulp willen bij het reizen met ons openbaar vervoer. De servicemedewerkers maken deze reizigers wegwijs in ons OV. Deze collega’s leggen reizigers bijvoorbeeld uit hoe de verkoopautomaat werkt of hoe ze het snelst van A naar B kunnen reizen. Kortom: voor klanten die nét wat meer hulp nodig hebben. Bijvoorbeeld toeristen, mindervaliden of mensen die niet zo vaak met het openbaar vervoer reizen. Met deze service verwachten we onze klanten op een comfortabele manier kennis te laten maken met onze stad en ons openbaar vervoer. Dat draagt bij aan onze dienstverlening en klantvriendelijkheid.

Binnen een uur van deur tot deur

NS, Q-buzz, HTM, GVB en RET ontwikkelden een gezamenlijk visie op de mobiliteit in de Randstad: binnen het uur van deur tot deur. Om een drukbevolkt land als Nederland ook in de toekomst bereikbaar, leefbaar en concurrerend te houden, zijn ook jaarlijkse investeringen van minstens een miljard euro extra per jaar nodig.

Daarmee kan het OV flexibel worden ingericht met deur tot deur oplossingen van trein en lightrailverbindingen tot diverse vormen van deelvervoer zoals OV-fiets, beltaxi’s en deelauto’s, zonder een vaste dienstregeling en met de reiziger volledig in control.
De reiziger van de toekomst wil meer zelf kunnen kiezen wanneer, waar en hoe hij reist. In de visie zijn de contouren van de mobiliteit van de toekomst geschetst, met oplossingsrichtingen die aansluiten bij de ontwikkelingen en de wensen van de reiziger van de toekomst.

Nieuwe foto's Gerdesiaweg

De foto’s vervangen de eerdere serie portretten van Zia Smets van Rotterdammers die in de omgeving van station Gerdesiaweg wonen. Malou van den Berg fotografeerde zes gezinnen gefotografeerd in hun huiskamer, waarmee ze wil laten zien dat we achter de voordeur meer met elkaar gemeen hebben dan we denken. Op straat vallen de verschillen op, thuis vind je de overeenkomsten. Met deze foto’s veraangenamen we het wachten op de stations en verbinden we het station met de stad.

Andermans OV-chipkaart

Eindelijk duidelijkheid over reizen op andermans persoonlijke OV-chipkaart: dat mag niet! Recent stelde de Geschillencommissie dat het toch echt niet de bedoeling is om op andermans persoonlijke OV-chipkaart te reizen. Ook al reis je op saldo. Recent was een reiziger beboet, die reisde op de persoonlijke OV-chipkaart van haar man. Dat deed ze omdat de kaart nog maar kort geldig was en er nog tegoed op stond. Zij vond onze boete onterecht, want ze had toch voor haar reis betaald. Ze legde dat voor aan de Geschillencommissie en die gaf ons gelijk.

Augustus

Sociale veiligheid

Nieuwe wasstraat uniek 

In de nieuwe wasstraat aan de ‘s-Gravenweg worden ook de daken van onze voertuigen schoongemaakt. Dat is handig, met het zand uit Hoek van Holland in het vooruitzicht. Tot nu toe werden bij metrovoertuigen meestal alleen de zijkanten schoongemaakt. Maar onze metro’s nemen vanaf 2018 het nodige zand mee uit Hoek van Holland en dat moet eraf.

De wasstraat gebruikt osmosewater. Dat water wordt gemaakt van grondwater en met patronen wordt het water omgezet naar schoon water dat geen sporen van kalkaanslag nalaat. Zo spoelt het vuil van de metro’s en het zand van de daken. Het is daarmee de eerste metrowasinstallatie in Europa met een hogedruk-dakbalk die op deze manier werkt.

Klanttevredenheid

Filmpjes op social media

In de ‘Mee op reis met…’-filmpjes volgden we heel kort een reiziger of een RET’er. Zoals onze collega Roland de Waal, Coördinator Controleur Openbaar Vervoer. In het filmpje zagen we hem tijdens het Zomercarnaval. Hij laat zien dat hij samen met zijn collega’s van de afdeling Veiligheid, zich tijdens dit evenement voornamelijk bezig houdt met crowd control. De Facebook-fans waardeerden het verhaal, want het filmpje heeft honderden likes, werd tientallen keren gedeeld en bereikte bijna 70.000 mensen.

Beach Clean Up Tour 

De RET verzorgde het vervoer van drie etappes van de Boskalis Beach Cleanup Tour van Stichting De Noordzee voor alle deelnemers die meehelpen met het opruimen van het afval op het strand.

D-beurt Citadis 1-trams

Bij de grote technische onderhoudsbeurt voor de Citadis 1-trams, de D-beurt, werden onder meer de draaistellen en pantograaf gereviseerd. Binnen werden skylederen zittingen geplaatst. Daarnaast is topkoeling ingebouwd. Fijn voor onze conducteurs en voor onze reizigers, zeker op warme dagen.

Officieel geopend! 

Vanaf maandag 22 augustus reden we met lijn E naar een vernieuwd metrostation Den Haag Centraal. Grote blikvanger van het nieuwe metrostation is de overkapping van de perrons, die bestaat uit gebogen glas en staal. Een overdekte looproute verbindt het metrostation Den Haag Centraal met de stationshal. Per dag reizen ca. 20.000 reizigers met metrolijn E tot aan (van en naar) Den Haag Centraal.

Het nieuwe station van lijn E in Den Haag is afgesloten met poortjes. Minder kans op zwart rijden en wel zo veilig. Het nieuwe station heeft twee rijen van vijf poortjes en twee kaartverkoopautomaten. Dat betekent meer opbrengsten en een veiliger station.

MTO 2015

Vorig jaar vulden we het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) in. Daar kwamen verbeterpunten uit. Elke afdeling maakte een eigen plan van aanpak met verbeterpunten. Sommige verbeterpunten gelden voor meer afdelingen of zelfs voor de gehele RET. Daarom werd hard gewerkt aan nieuw beleid voor vertrouwenspersonen.

Ook bleken gebroken diensten als extra belastend ervaren. Vanaf 21 augustus werken we met nieuwe diensten bij de tram waardoor er minder gebroken diensten zijn. Ook de opvang na schokkende gebeurtenissen wordt beter. Leidinggevenden krijgen een training in het voeren van gesprekken na traumatische gebeurtenissen. En bij grote grote incidenten organiseren we groepsopvang door te werken met bedrijfsopvangteams.

September

Resultaat

Maatregelen tegen overvallen 

De overvallen op de bus waren aanleiding om een aantal maatregelen versneld in te voeren. Te beginnen met minder contant geld in bus en tram. Daarom verkochten we vanaf 1 september in bus en tram alleen nog maar 1-uur kaartjes. Zo kunnen we reizigers nog wel aan een kaartje helpen, maar verminderen we het contante geld en de kaartjes in het depot aanzienlijk.

Om onze reizigers toch zo goed mogelijk te bedienen, vroegen we toeristenattracties, hotels en winkels of zij onze dagkaarten willen verkopen. Ook plaatsten we extra kaartautomaten zodat reizigers op deze manier een dagkaart kunnen kopen.

Audit Rapport PRINCE II

Bij de uitreiking van het jaarlijkse rapport van de PRINCE II audit werd bekend dat de RET alle ten doel gestelde niveaus had behaald. We werken met PRINCE II om onze projecten goed te kunnen managen en risico’s te verkleinen. Deze onafhankelijke beoordeling laat zien dat we goed bezig zijn maar ook dat de RET een lerende organisatie is, die zichzelf ook continue moet verbeteren.

Voorlopige inbesteding bus 

Onze opdrachtgever de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) sprak het voornemen uit de bus in te besteden. In maart 2017 beslist de Metropoolregio definitief over het Programma van Eisen. Daarna wordt een definitieve keuze gemaakt over het inbesteden of aanbesteden van de stadsbusconcessies van HTM en RET.

Politie op de tram

Agenten blijken te weinig kennis te hebben van de werking van de tram om een goed verhoor te kunnen afnemen. Daarom gaf de afdeling Instructie & Training het team Verkeer van de politie instructie. De rechercheurs reden een dagdeel mee met de tram. Een betrokken rechercheur van het Team Verkeer (backoffice Infra) verwoordde zijn ervaringen:

“Dat het besturen van een tram een vak apart was, hadden we wel verwacht. Maar er komt zoveel bij kijken. Vooral het anticiperen op het gedrag van de overige verkeersdeelnemers was een van de grootste verrassingen tijdens de instructie. Ondanks het enorme gewicht van een tram, rond de 36 ton, zijn er toch veel mensen die niet onder de indruk raken van een rijdende tram. Dankzij de instructie was het maken van het verhoorplan een stuk makkelijker.”

Mijlpaal 5

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

Extra kaartlezers in station Blaak 

Door drukte bij het overstappen in station Blaak werden extra kaartlezers op beide treinperrons geplaatst. Dit heeft een positief effect op de overstaptijd. De extra kaartlezers staan op beide treinperrons vlakbij de kaartlezers die er al eerder waren. Reizigers die overstappen van NS naar onze metro en andersom maken er gebruik van.

Instaptarief BOB-bus verhoogd

Het instaptarief bij de BOB-bus werd verhoogd van € 4,- naar € 4,65. In het streekvervoer en bij de trein werden al langer hogere instaptarieven toegepast. Met een verhoging van het instaptarief voorkomen we dat we inkomsten mislopen en zorgen we ervoor dat BOB-bus reizigers de ritprijs volledig betalen.

Werkwijze gevonden voorwerpen

Om de service bij gevonden voorwerpen voor onze klanten te verhogen en een eenduidige transparante werkwijze werd een nieuwe procedure Gevonden voorwerpen gestart. Onze reizigers nemen jaarlijks meer dan 11.000 keer contact op met onze klantenservice met vragen over gevonden voorwerpen. Van alle gevonden voorwerpen die we jaarlijks in 550 voertuigen en stations vinden komt 2% weer terecht bij de desbetreffende reiziger. Om dit percentage te verhogen is de logistieke en administratieve werkwijze aangepast.

Oktober

Extra overstapinformatie 

Stationschermen, overzichtsplattegronden, halteletters en vloerstickers bij drukke haltes en stations maakten vanaf oktober het overstappen voor onze reizigers nog makkelijker. Wachten en overstappen zijn onvermijdelijk bij het reizen met tram, bus en metro. De stationschermen vermelden de vertrektijden van de eerstvolgende treinen, trams of bussen.

Ook bij de ingangen van deze metrostations komen deze schermen te hangen met de vertrektijden van de eerstvolgende metro’s. Bij een aantal belangrijke overstaphalten voor tram en bus komen halteletters bovenop de palen met dynamische reisinformatie, zodat reizigers makkelijker de juiste halte kunnen vinden. Vloerstickers in metrostation Beurs en de stations Blaak en Rotterdam Centraal wijzen nu de weg naar de andere metrolijn en verschillende treinperrons.

Dienstregelinguren

Fotofestival Schiedam

Een aantal foto’s uit het RET-fotoboek ‘Check in, check uit’ sierde de wanden langs de (rol)trappen van station Schiedam Centrum.Van 13 tot en met 16 oktober vond het Fotofestival Schiedam plaats. De organisatoren van dit festival vroegen de samenstellers van het RET-fotoboek ‘Check in, check uit’ foto’s uit het boek een rol te laten spelen in het festival. De foto’s dragen bij aan een prettige sfeer in het station.

Software OV-chipkaart beter

De OV-chipkaartpoortjes kregen nieuwe software. Later komt deze software ook in de kaartlezers op paaltjes. Door de nieuwe software behouden reizigers het overstaprecht na een gemiste check-uit of check-in tijdens de reis. Reizigers die meerdere contactloze kaarten tegelijkertijd voor de kaartlezer houden, lopen nu het risico dat met een verkeerde kaart wordt ingecheckt. De nieuwe software geeft de waarschuwing: bied max 1 kaart aan.

Global Light Rail award 

De RET ontving op de jaarlijkse Global Light Rail Awards in Londen uit handen van de Engelse staatssecretaris van Transport Paul Maynard, een belangrijke onderscheiding ‘Highly Commended’ voor het project ‘Beleving op stations’. Hoe wij het wachten op onze stations veraangenamen door het toevoegen van geur, muziek, speciale lichteffecten en aankleding van het station met kunst en cultuuruitingen.

De jury beoordeelde ons programma als innovatief en een goed voorbeeld van hoe je met beperkte financiële middelen een grote impact kunt hebben op het welbevinden van onze reizigers.

Scale Down Challenge

In 26 oktober was de Nationale Klimaattop in Rotterdam. Vertegenwoordigers van overheid, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven bezochten de stad om rondetafelgesprekken te voeren over de toekomst van Nederland. In samenwerking met de NS plaatste de RET daarom de zogenaamde Scale Down Challenge op Rotterdam Centraal. Dit zag eruit als een manshoge weegschaal met dertig tabletgrote knoppen.

Op de knoppen stonden teksten als VEGGIE ON VACATION of PEANUT BUTTER BOOST. Wie iets kleins, grappigs, maar toch effectiefs wil doen voor mens en wereld stapte op de weegschaal, koos een uitdaging en kreeg een bon. Op de bon stond de opdracht met een unieke inlogcode om foto’s te uploaden naar een website en social media. Alle uitdagingen waren uitdagingen met een knipoog.

Nominatie Blije Reizigers Prijs

Het project met de inleverautomaat voor petflessen op onze stations was één van de vijf genomineerden voor de Blije Reizigers Prijs 2016. Het was al de derde keer dat we werden genomineerd voor deze prijs. In 2014 won de RET de prijs met Reizen op rekening. Dit jaar won HTM met Zoektocht naar rechtmatige eigenaars.

November

Vlootservices inspireert 

Om techniek te promoten onder basisscholieren van groep 7 en 8, kwam vmbo Techniek Zuiderpark naar de Remise Beverwaard voor de opname van een promotiefilmpje. Samen met  de jonge presentatrice Revanya, die zelf ook de techniekrichting heeft gekozen, werd de film gemaakt.

Mijlpaal 6

  • Railconcessie 2016-2026
  • Nachtmetro jaarwisseling succes
  • Remise ‘s-Gravenweg vernieuwd
  • Alle spoorbeveiligingsinstallaties vervangen
  • OV-klantenbarometer 7,7
  • Herfinanciering metrovoertuigen

Routevork tram 

Onderzoek wees uit dat het merendeel van onze reizigers positief was over de nieuwe routevork waar het gehele tramnetwerk op te zien is. Vanaf begin november reden de eerste trams ermee. De schematische routevork met het gehele tramnetwerk is vergelijkbaar met die in de metro en heeft meerdere doelen: onderweg oriënteren waar je bent, hoeveel haltes nog voor je moet uitstappen, waar je kunt overstappen en het biedt een overzicht waar je allemaal met de tram heen kan.

Ook staat er een aantal nuttige plaatsen op: ziekenhuizen, P+R-terreinen en knooppunten met overstapmogelijkheid op trein, metro en bus. Volgend jaar, met de invoering van de Hoekse Lijn, worden de routevorken in de metro vervangen.

Interesse in RIVER

Eind november werd in Londen voor de vijfde keer de conferentie Real-Time Passenger Information gehouden. De RET presenteerde daar het RIVER-systeem, waarmee onze reizigersinformanten veel sneller reisinformatie kunnen delen bij een verstoring. Tijdens deze conferentie, waar vervoerders, overheden en bedrijven de laatste ontwikkelingen op het gebied van actuele reisinformatie met elkaar deelden, werden ontwikkelingen, kansen en uitdagingen met elkaar besproken. Er was veel interesse voor RIVER.

Bedrijfsopbrengsten

Duurzame inzetbaarheid

Om gezond en fit te blijven tot je pensioen en daarna, is het belangrijk te weten hoe het ervoor staat met de inzetbaarheid van RET’ers. Daarom werd iedereen gevraagd mee te doen met het onderzoek Duurzame inzetbaarheid. 64% van de RET’ers vulde het onderzoek in. Prof. dr. Burdorf van het Erasmus MC presenteerde in november de onderzoeksresultaten.

Die geven inzicht in hoe we er bij de RET voor staan voor wat betreft ons werkvermogen en in hoeverre de resultaten verschillen ten opzichte van andere werkenden in Nederland. Daarnaast is inzicht verkregen in factoren die een positieve of negatieve invloed hebben op de inzetbaarheid van medewerkers bij de RET.

Jongeren warm en droog

Middelbare scholieren uit de regio Rotterdam konden tot eind 30 november dagretourtjes bestellen om gratis de bus te testen. Ook kregen ze een poncho voor het geval ze op een regenachtige dag toch gingen fietsen. De marketingcampagne gaf argumenten aan jongeren waarom zij met de bus kunnen reizen. De campagne werd gevoerd met posters, flyers, poncho’s, via sociale media, een advertentie en een online campagne.

OV-reiziger van de toekomst

“Wat wil de OV-reiziger van de toekomst?”, dat was de centrale vraag in november toen 24 mensen uit zeven landen op de Laan op Zuid samenkwamen in het kader van een tweedaagse bijeenkomst van de CIPTEC. CIPTEC staat voor ‘Collective Innovation for Public Transport in European Cities’ en is een Europees samenwerkingsverband met als doel meer mensen in grote steden in bus, tram en metro te krijgen. Rotterdam is een van de steden waar de innovaties uit dit project worden getest. Het project duurt drie jaar. En een nog uit te werken marketingconcept wordt volgend jaar getest.

Nieuwe website live! 

Sinds eind november is ret.nl vernieuwd. De website kreeg niet alleen een nieuwe vormgeving, maar ook extra functionaliteiten. Zo is de website nu responsive, gebruiksvriendelijker en met realtime data. De nieuwe site werd uitgebreid getest, zowel door collega’s als een groep reizigers. Een van de belangrijkste verbeteringen is dat de website nu responsive is: de website ziet op welk apparaat wordt bekeken en past zich direct aan de schermgrootte aan.

De nieuwe website opent met de dienstregeling, waarbij je direct ziet als er op de lijn omleidingen of verstoringen zijn. De interactieve kaart toont het lijnennet en haltes, maar ook zone-informatie en P&R-terreinen. In de planner en de dienstregeling maakt de nieuwe website gebruik van realtime tijden. En de webwinkel is uitgebreid met extra producten. Met de vernieuwde website vergroten we de service aan onze reizigers.

December

Materieel

Metrosimulator klaar 

De metrosimulator is klaar om bestuurders voor de Hoekse Lijn op te leiden. De Hoekse Lijn is als het ware al gebouwd, maar dan virtueel in onze simulator. Het spoor en de stations, alles is al zoals het straks echt wordt. Zo kunnen we nu negen maanden vóór de exploitatie begint al op de Hoekse Lijn rijden en alle voorkomende situaties trainen in scenario’s. Alle bestuurders leren eerst de specifieke Hoekse Lijn kenmerken goed kennen voordat de praktijkopleiding start buiten op de Hoekse Lijn.

Metromorfose station Blijdorp

Het metrostation Blijdorp heeft een metamorfose ondergaan. Het station ligt op loopafstand van de diergaarde. Daarom is het thema Diergaarde Blijdorp. Beelden van tropische vlinders, reuzenwaterlelies, vogels, giraffen en ijsberen sieren de wanden en de plafonds. Op rustige momenten zijn tropische geluiden te horen. Op de perrons wordt in vier verhalen het ontstaan van de Diergaarde in de wijk Blijdorp verteld, in woord en beeld.

Ook de bijzondere architectuur van Van Ravesteyn komt aan bod. Sinds 2007 is Diergaarde Blijdorp Rijksmonument. We maken met de aankleding van metrostations het wachten voor reizigers zo aangenaam mogelijk.

Eerste paal station Steendijkpolder

Op 6 december 2016 werd de eerste paal geslagen voor het metrostation Steendijkpolder. In september 2017 is de Hoekse Lijn omgevormd tot een metrolijn van Hoek van Holland Haven naar Rotterdam.

Spoorbeveiliging vervangen

Sinds 2006 is de RET bezig de vernieuwing van het spoorbeveiligingssysteem voor de metro. Nu, tien jaar later, is het laatste deel afgerond. Het hele metronetwerk is voorzien van het nieuwe systeem, omdat het oude na meer dan 30 jaar intensief gebruik aan vervanging toe was. Spoorbeveiliging is het systeem dat ervoor zorgt dat metro’s niet kunnen ontsporen en/of onderling kunnen botsen.

Daarnaast zorgt het systeem voor treindetectie en geeft de toegestane snelheden op de metrobaan aan de bestuurder door via seinen in de cabine. In totaal werd 1600 km aan nieuwe bekabeling aangelegd. We beschikken nu weer over een modern spoorbeveiligingssysteem dat jaren mee kan.

Nieuwe mobiliteitsalliantie

Goede verbindingen in en tussen de steden. Verdere groei van files voorkomen. Extra vervoerscapaciteit realiseren. Nieuwe technologie inzetten om mensen en goederen slimmer te laten reizen en tenminste 1 miljard aan extra financiële middelen per jaar. De wensen en eisen van de reiziger/gebruiker van de infrastructuur centraal stellen. Dat is de inzet van de nieuwe brede mobiliteitsalliantie die haar wensen in december presenteerde.

De alliantie bestaat uit NS, RAI-Vereniging, Transport en Logistiek Nederland (TLN), ANWB, stadsvervoerders GVB, RET en HTM, de Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland (FMB) en KNV. De aangesloten partijen stelden dat vanaf komende kabinetsperiode tenminste 1 miljard euro extra per jaar beschikbaar moet worden gesteld om Nederland bereikbaar te houden. Geld dat sinds 2010 is bezuinigd op onze infrastructuur en nu hard nodig is om de infrastructuur op peil te houden.

Bladmoestram 

Ieder jaar weer dezelfde ellende: vallende blaadjes die geplet worden door de tram en zo veranderen in een glibberig laagje. Tegen deze bladmoes is met de borstelwagen niet op te borstelen. De oplossing is: borstels onder de tram. Vanaf begin december rijden er als proef twee trams rond met borstels vlak achter de wielen. Als dit een goede oplossing is voor de te gladde sporen, worden enkele trams er mee uitgerust.

's-Gravenweg geopend 

Na elf maanden slopen en bouwen is de remise ‘s-Gravenweg werd op 8 december officieel geopend. Met deze remise zijn we klaar voor de toekomst. En niet alleen klaar voor de Hoekse Lijn maar ook klaar voor alle andere plannen voor lightrail die daarna nog volgen. De werkplaats is volledig LEAN ingericht.

OV-chipkaartautomaten

Bij OV-chipkaartautomaten in metrostations kunnen reizigers vanaf nu een bestelling voor saldo of een reisproduct ophalen bij een automaat in het metrostation. Dat betekent meer gemak en tijdwinst voor onze reizigers.

OV-chip mobiel testen 

Binnenkort kan iedereen inchecken met zijn mobiel. Voordat reizigers kennismaken met deze nieuwe manier van betalen, wil de RET dit graag nog extra goed testen. Daarom werd een oproep gedaan aan de medewerkers van de betrokken vervoerders, telecomproviders en Translink. In een periode van twee weken testen medewerkers tijdens het reizen met verschillende vervoerders.

Engels voor conducteurs

Rotterdam is hot en staat bovenaan alle lijsten van populaire steden. Dat we steeds meer toeristen in onze voertuigen hebben is te merken en te horen. Daarom kregen onze conducteurs een cursus Engels aangeboden. Zo maken zij onze reizigers ook in het Engels wegwijs in het openbaar vervoer.

Laatste tram verlaat Kleiweg

29 december vertrok de laatste tram vanaf de Kleiweg omdat de Kleiweg wordt gesloopt. De afdeling Revisie en Modificatie was druk bezig met verhuizen. Om het onderhoud aan onze voertuigen ook in de toekomst goed te kunnen uitvoeren moet de werkplaats worden aangepast. Belangrijk daarbij is dat we nu én in de toekomst voldoen aan alle milieu-, arbo- en duurzaamheidseisen. Er komt een prachtige nieuwe onderhoudswerkplaats die op alle gebieden ‘state of the art’ is.

Nachtmetro jaarwisseling succes

De nachtmetro die werd ingezet om feestvierders van en naar het Nationaal Vuurwerk te brengen, was een groot succes! Het was een prachtige jaarwisseling die in goede sfeer verliep. Ruim 130 collega’s van verschillende afdelingen waren die nacht aan het werk. In de metro’s en op de stations collega’s van Veiligheid en Metro, achter de schermen collega’s van onder meer Centrale Verkeersleiding en Vlootservices. Met onze bijzondere nachtmetro liet de RET zien dat we zo’n evenement in goede banen kunnen leiden.

Bedrijfsplan: de resultaten van 2016

Dagelijks vervoert de RET ongeveer 600.000 reizigers met de metro, bus, tram en de fast ferry (Exploitatie). Daarnaast verzorgt de RET het onderhoud aan de vloot en de infrastructuur (Techniek). Exploitatie en Techniek zijn de corebusiness van de RET.

De RET gaat voor perfect georganiseerd en uitgevoerd openbaar vervoer met de hoogste kwaliteitsbeleving voor de reiziger. Het jaar 2013 was het eerste jaar van het bedrijfsplan waarin verschillende, concrete initiatieven waren benoemd om deze ambitie waar te maken. Het jaar 2016 was het laatste jaar van dit bedrijfsplan, dat inmiddels een vervolg kent. Het bedrijfsplan 2013-2017 is een succes geweest. Bijna alle doelstellingen zijn behaald en daar zijn we erg trots op.

De klantwaarderingsscore is met 7,7 een tiende hoger dan we ons tot doel hadden gesteld. Het aantal reizigerskilometers is vanaf 2013 tot en met 2016 gemiddeld minstens 4,1 procent per jaar gegroeid, zoals we hadden beoogd. De medewerkerstevredenheid is gestegen naar een 7,5 waar een 7,2 het doel was. Het ziekteverzuim is echter niet genoeg gedaald. De doelstelling van 6% ligt nog ver weg met een gemiddeld verzuim van 6,9 procent in 2016. De kostendekkingsgraad is met 80 procent gelijk aan de doelstelling.

Op woensdagmiddag 6 juli 2016 om 12 uur heeft de Metropoolregio Rotterdam Den Haag de railconcessie officieel aan de RET gegund. Dat betekent dat we tot 13 december 2026 niet alleen de tram en metro in onze regio mogen rijden, maar dat wij ook infra en sociale veiligheid blijven aanbieden. De concessie loopt van 11 december 2016 tot 13 december 2026 en bedraagt maar liefst 3 miljard euro. Gedurende deze tien jaar verzorgen we het tram en metrovervoer in de regio Rotterdam en omstreken, inclusief alle infrastructurele werken, het onderhoud hiervan en het aanbod van activiteiten voor een goede sociale veiligheid. Dat is een mooi uitgangspunt om de komende tien jaar met de metropoolregio te kunnen werken aan het nog verder verbeteren van het tram- en metrovervoer.

Ook in 2016 werd er meer gereisd met de RET. Anders dan voorgaande jaren, lag de groei van de metro dit jaar wat lager. Sowieso vlakt de groei van RandstadRail wat af, maar bovendien was het traject van Den Haag Laan van NOI tot Den Haag CS, vanwege de bouw van het nieuwe station Den Haag HSE, een halfjaar buiten gebruik. De metro kende daardoor een beperkte stijging van 0,5% . Het aantal reizigerskilometers nam toe naar 559 miljoen. Het aantal reizigerskilometers bij bus steeg met 3,5% naar 118 miljoen kilometers. De tram steeg het hardst met 4,8% naar 130 miljoen reizigerskilometers.

Met de kostendekkingsgraad wordt het relatieve aandeel van de kaartopbrengsten in het totaal van de exploitatieopbrengsten bedoeld. Een toename van de kostendekkingsgraad geeft aan dat we in verhouding minder subsidie gebruiken om onze exploitatie uit te kunnen voeren. De kostendekkingsgraad 2016 voor tram, bus, metro en ferry samen komt uit op 80,2%. Dat is een stijging ten opzichte van 2015, toen de kostendekkingsgraad 78,5% was.

Onze reizigers beloonden ons wederom met een mooi cijfer voor onze inspanningen om de kwaliteit en de service te verbeteren. Over 2016 scoorden we gemiddeld een 7,7 voor het vervoer met bus, tram en metro. Dat is hetzelfde als vorig jaar. De bus kreeg een 7,7, de tram een 7,9 en de metro scoorde een 7,7. Het is de hoogste score van de grote steden in Nederland.

Ook sociale veiligheid scoort goed. Vooroordelen over veiligheid in het ov bestaan er genoeg, maar de werkelijkheid is dat klanten een ritje met de bus een 7,9, een ritje met de metro een 7,7 en een reis met de tram zelfs een 8 geven voor sociale veiligheid.
Ook de bus kreeg weer een hogere waardering dan vorig jaar, terwijl onze bussen na ruim tien jaar dienst niet meer de nieuwste zijn.

De reisinformatie in bus, tram en metro scoorden dit jaar beduidend hoger dan voorgaande jaren. En ook de informatie bij verstoringen scoorde in 2016 beter dan voorheen.
Het is heel goed om te zien dat onze inspanningen echt tot goede resultaten leiden en het wordt steeds lastiger om deze stijgende lijn vast te houden.

De blijvende aandacht en inzet voor het verlagen van het verzuimpercentage heeft in 2016 nog niet tot resultaat geleid. Met een verzuimpercentage van 6,9 steeg dit 0,1% ten opzichte van 2015. We hebben er echter vertrouwen in dat de initiatieven die we hebben genomen op termijn zullen leiden tot een beter resultaat. Elke twee weken worden de verzuimcijfers, het beleid en maatwerkoplossingen besproken in de stuurgroep Verzuim. In 2016 hebben we tweemaal een audit gedaan op de tien belangrijkste stappen in het verzuimproces.
Daarnaast hebben we 22 verzuimtrainingen verzorgd, gericht op het verbeteren van gespreksvaardigheden van leidinggevenden. Ten slotte heeft het project Duurzame inzetbaarheid, dat in 2015 is gestart, concrete activiteiten gestart om preventieve interventies te verbeteren en verzuim te voorkomen. Het doel van dit project is ervoor te zorgen dat medewerkers gezond, vakkundig en met plezier aan het werk blijven tot hun pensioen, met als doel het verzuim te verlagen.

In 2016 hebben we in het kader van dit project Duurzame inzetbaarheid een onderzoek laten doen onder onze medewerkers. De resultaten van het onderzoek geven inzicht in hoe het gesteld is met het werkvermogen binnen de RET en in hoeverre de resultaten verschillen ten opzichte van andere werkenden in Nederland. Daarnaast is inzicht verkregen in factoren die een positieve of negatieve invloed hebben op de inzetbaarheid van medewerkers bij de RET. In 2017 worden plannen uitgewerkt om de positieve factoren te versterken en de negatieve factoren te verminderen, zodat we ons werkvermogen beter in balans krijgen.

Ook in 2016 hebben we met succes nieuw talent aangetrokken en zijn Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL)-trajecten uitgevoerd bij Vloot, Infra en Bus. Bij deze opleidingstrajecten treden onze eigen medewerkers als leermeester en mentor op. In 2016 zijn 27 OV-leerbanen gecreëerd en BBL-bus leerlingen in dienst gekomen bij RET. Er zijn nog 31 leerlingen van eerdere lichtingen in opleiding.

Jonge RET-ers tot 35 jaar hebben onder de naam ‘JongRET’ in 2016 verschillende activiteiten georganiseerd. JongRET is een klankbord voor de organisatie en wil een eigen bijdrage leveren aan het behalen van de organisatiedoelstellingen. Dat doen zij door te participeren in projecten. Maar ook door het organiseren van netwerkevenementen, zowel intern als met collega’s van andere vervoerbedrijven en bedrijven uit de Rotterdamse regio. Ook organiseert JongRET sportieve evenementen en inhoudelijke sessies.

Net als de afgelopen jaren hebben we in 2016 flink geïnvesteerd in de kwaliteit van al onze leidinggevenden. Zij zijn ontwikkeld op het gebied van eigenaarschap, aanspreken en samenwerken in relatie tot de ambities op het vlak van reizigersbeleving, duurzame inzetbaarheid en operationele kwaliteit. Daarbij worden zij ondersteund door een door ons ontwikkelde competentiegids, 360-graden feedback en een leiderschapsassessment.

De nieuwe commissie Integriteit is een overlegorgaan waarin periodiek dilemma’s besproken worden. Ook kan de commissie nieuw beleid op gebied van integriteit formuleren. Deze commissie levert jaarlijks een geanonimiseerde rapportage van de gemelde incidenten aan de directie, de RvC en de OR. Deze commissie bestaat uit de voorzitter van de gedragscodecommissie, de coördinator integriteit, een OR-lid, de coördinator vertrouwenspersonen, de externe vertrouwenspersoon en de bedrijfsmaatschappelijk werker.

Vanaf 1 december 2016 zijn zeven nieuwe vertrouwenspersonen beschikbaar voor collega’s die te maken hebben met ongewenste omgangsvormen, die willen praten over integriteitincidenten of die dilemma’s op het gebied van integriteit of ongewenste omgangsvormen willen bespreken. Dat de nieuwe vertrouwenspersonen ook aanspreekpunt zijn op het gebied van (vermeende) integriteitschendingen, zoals misbruik van bevoegdheden of positie en strafbare feiten binnen werktijd, is voor ons nieuw.
Voor de directie en de afdelingsmanagers is een externe vertrouwenspersoon ingesteld.

De RET werkt elke dag aan het verbeteren van de reis voor de reiziger en het verhogen van de servicegerichtheid van onze medewerkers. Een van de activiteiten die we in dit kader ondernemen is het geven van collegiale feedback. Collega’s reizen met elkaar mee en koppelen terug wat ze goed vinden en wat beter kan. Ruim 1500 collega’s hebben zo feedback ontvangen. Ook onze reizigers is gevraagd om feedback te geven en dat hebben ze gedaan. In tweeënhalve maand tijd hebben we tienduizend klantreacties ontvangen. In 2017 gaan we hiermee door.

Op 15 stations zijn in de stations schermen aangebracht met dynamische vertrekinformatie over trams, bussen en treinen die bovengronds vertrekken. Hierdoor kunnen de reizigers tijdig zien of zij hun pas moet versnellen. Daarnaast zijn op een aantal van die OV-knooppunten de tram- en bushalten voorzien van grote perronletterborden en overzichtsplattegronden met de locaties van de diverse tram- en buslijnen.

We proberen het verblijf op en rond onze stations zo aangenaam mogelijk te maken. Dat doen we op verschillende manieren. In maart zijn zeven atletiekbanen aangelegd in stations ter gelegenheid van de marathon. Eind juni is de pianotrap op Rotterdam Centraal geopend en vijf nieuwe stations zijn voorzien van geurdispensers en muziek. Er zijn nu elf stations voorzien van geuren en muziek. Het station Blijdorp is wel heel bijzonder. Op het station zijn dierengeluiden en muziek uit typische dierenfilms te horen en het station is aangekleed met afbeeldingen van dieren en beelden van de Amazone.

Het project Metroservice is eind 2016 afgerond. Acht mobiele teams reizen met de metro en stappen uit bij stations om service te verlenen aan onze reizigers. Daarnaast heeft een aantal stations een vaste bezetting van servicemedewerkers. De nieuwe manier van service verlenen leidt niet alleen tot een hogere tevredenheid bij de reizigers en medewerkers maar ook tot een besparing.

Het zwartrijderspercentage is bij bus licht gestegen van 0,1% naar 0,2%. Bij tram is het percentage gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar: 0,8%. Het aantal geweldsincidenten tegen personen is beperkt toegenomen in 2016. Het gaat hier om incidenten en niet om slachtoffers. Bij een enkel incident kunnen meerdere slachtoffers betrokken zijn. De toename van incidenten is te zien bij de verbale incidenten. Incidenten die hebben te maken met geweld, mishandeling of bedreiging zijn ten opzichte van 2015 verder gedaald.

In 2016 werden Nederlandse openbaar vervoerbedrijven en ook de RET geconfronteerd met een aantal overvallen op bussen. Hoewel de buit vaak klein was, want er is niet veel contant geld op de bus, was de impact voor de buschauffeurs en de reizigers groot. De vervoerders besloten daarom gezamenlijk om een plan uit te werken om te komen tot veilig betalen in het openbaar vervoer. Daarin wordt onder andere het stimuleren van het gebruik van de OV-chipkaart genoemd en het introduceren van een anonieme kaart die automatisch kan worden opgeladen. Ook wordt gewerkt aan nieuwe betaalmiddelen die contant geld op de voertuigen overbodig maken.

De RET besloot daarnaast om de verkoop van dagkaarten op de bus te beëindigen en om duidelijker te maken dat er camera’s in alle voertuigen zijn, die zijn gericht op de binnenkomende reizigers. De goede samenwerking tussen de RET, de politie en het openbaar ministerie heeft ertoe geleid dat de overvallers van de RET-bussen konden worden gearresteerd.

Om betalen met je smartphone en barcode mogelijk te maken zijn in 2016 de technische en organisatorische stappen gezet. Naar verwachting is de technische implementatie in de zomer van 2017 gereed waarna we kunnen overgaan tot het realiseren van deze nieuwe manieren van betalen.

De website van de RET heeft een nieuw uiterlijk gekregen en is nu nog gebruiksvriendelijker geworden. De nieuw website is zowel op een computer als op een mobieltje goed te raadplegen, de webshop is uitgebreid met nieuwe producten en het is mogelijk voor reizigers om een eigen MijnRET-omgeving in te stellen. Daarnaast is de website nog toegankelijker geworden voor mensen met een visuele beperking. En natuurlijk zijn alle reisgegevens realtime in de reisplanner en de dienstregeling te raadplegen.

Onze inspanningen voor nieuwe ICT toepassingen voor de reiziger betaalde zich dit jaar uit. We wonnen de TIMMIES: The Most Innovative Company Award. De jury roemde ons voor het grote aantal innovaties gericht op onze klanten.

Net als de afdeling Vlootmanagement is nu ook de afdeling Inframanagement, verantwoordelijk voor de railinfrastructuur en het vastgoed binnen de RET, gecertificeerd conform de internationale assetmanagementnorm ISO 55001. Met dit certificaat werd de RET het eerste openbaar vervoerbedrijf dat dit niveau van assetmanagement haalde over al haar te beheren objecten, zoals vloot, rails, haltes en stations. We kunnen ons nu meten met internationale bedrijven als Unilever, het Havenbedrijf Rotterdam en Shell op het gebied van assetmanagement. Hoge kwaliteit en veiligheid van onze infrastructuur is noodzakelijk om de 600.000 reizigers uit de regio Rotterdam iedere dag weer openbaar vervoer te bieden. We hebben grip op hoge beschikbaarheid en betrouwbaarheid tegen lage kosten. Onze reizigers hebben minder last van storingen aan onze infrastructuur én we besparen geld.

De hoge standaard van ons projectmanagement hebben we ook dit jaar weten vast te houden. Het project Hoekse Lijn is zelfs gecertificeerd op maturitylevel 3. In Nederland presteert alleen het Havenbedrijf Rotterdam op een hoger level. Uit het jaarlijkse auditrapport bleek dat de RET aan alle gestelde doelen had voldaan. De audit helpt om scherp te blijven op de te behalen resultaten en ons continu te blijven ontwikkelen.

Van 2014 tot 2016 is de midlife-revisie van 81 metro’s type 5300 en 5400 uitgevoerd. De voertuigen zijn allemaal volledig gestript en voorzien van RET kleurstelling, grijs en rood. De binnenkant is gemoderniseerd door nieuwe stoffen stoelen te plaatsen en het gehele interieur is schoongemaakt en opnieuw voorzien van anti graffiti folie. Daarna hebben deze voertuigen een nieuw dynamisch passagierinformatiesysteem gekregen.
Tegelijkertijd zijn in 2016 de nieuwe voertuigen voor Hoekse Lijn binnen gekomen en in gebruik genomen. De eerste zes metro’s zijn gefaseerd ingezet voor de spitsverdichting op RandstadRail.

De gehele Citadis 1 tramvloot heeft de D-beurt ondergaan. Dat is een technische revisie waarbij de draaistellen gereviseerd zijn en de tram aan de binnenkant volledig is gemoderniseerd. De Citadis 1 is voorzien van kunstlederen stoelen en er is topkoeling aangebracht zodat het voertuigklimaat net zo aangenaam is als in de Citadis 2. Daarnaast is in de tramvloot een passagiersinformatiesysteem aangebracht.

De werkplaats aan de ’s Gravenweg is in 2016 weer in gebruik genomen na een grondige renovatie. De afdeling Infraservices is als hele afdeling gehuisvest aan de ’s-Gravenweg. De kantoorruimtes zijn omgebouwd tot grote, lichte ruimtes vergelijkbaar met het hoofdkantoor op de Laan op Zuid. In de hypermoderne werkplaats worden de nieuwe, langere metro voertuigen worden onderhouden en gewassen. De verbouwing levert een grote efficiëntieslag voor de RET en daarmee een belangrijke bijdrage aan ons bedrijfsplan.

In 2017 is het de beurt aan de Kleiweg. In 2016 is hard gewerkt aan het voorbereiden van de sloop en de nieuwbouw van de werkplaats en busstalling. Om het groot onderhoud aan onze voertuigen en de losse componenten die daar inzitten ook in de toekomst goed, en in eigen beheer, te kunnen uitvoeren, moet de werkplaats nodig aangepast worden. Zo voldoen we nu én in de toekomst aan alle milieu-, arbo- en duurzaamheidseisen.

De afdelingen Vlootservices en Infraservices zijn in 2016 verder gegaan met het werken volgens de leanmethode. In 2016 zijn de afdelingen er op voorbereid om vanaf 2017 zonder verdere externe ondersteuning zelfstandig de leanmethode voort te zetten. De leanmethodiek is daarnaast in het afgelopen jaar toegepast om het vervoerplan te optimaliseren, en binnen de RET beginnen steeds meer afdelingen de systematische manier van continue verbeteren te omarmen.

Voor 2016 hadden we ons ten doel gesteld om 30% minder verstoringen te hebben ten opzichte van 2013. Dit doel is niet gehaald, hoewel we een forse daling van het aantal personele verstoringen en storingen aan deuren registreerden. Het aantal verstoringen bij de bus en fastferry is iets verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Metro en tram daarentegen hebben met meer verstoringen te kampen gehad.

In 2016 hebben we hard gewerkt om samen met alle betrokken partijen het de fietsende gebruiker van het openbaar vervoer makkelijker te maken. In onze app is nu makkelijk te zien bij welke vijf opstappunten een OV-fiets kan worden opgehaald en bij het station Wilhelminaplein is een nieuwe fietsenstalling gerealiseerd.

Ook het succes van de buurtbus Albrandswaard is het vermelden waard. In 2016 hebben we de 10.000e reiziger mogen verwelkomen.

In 2017 gaat de metro van Hoek van Holland naar Rotterdam echt rijden. Om dit mogelijk te maken is in 2016 heel veel werk verzet. Veertien van de zestien nieuwe metro’s, die nodig zijn voor het rijden van de Hoekse Lijn, zijn inmiddels in gebruik genomen. Nieuwe metrobestuurders zijn aangenomen en worden opgeleid om het traject te gaan rijden. In de periode tussen april 2017 en september 2017 kan de trein noch de metro rijden over het spoor van de Hoekse Lijn omdat er dan wordt omgebouwd. Daarom is in 2016 hard gewerkt om vervangend vervoer voor deze periode mogelijk te maken.

Vanwege de grote drukte en dus het succes van Randstadrail (metrolijn E) is het zeer wenselijk dat de capaciteit op dit traject wordt uitgebreid. Hiervoor is het nodig een keerspoor aan te leggen. Tot die tijd rijdt de metro in de drukke spits met twee tot drie versterkingsritten.

De RET wil klaar zijn voor de toekomst, hoe deze er ook uitziet. We weten dat de samenleving de komende jaren flink zal veranderen, onder meer door de snelle technologische ontwikkelingen. Daarom is het van belang om van buiten naar binnen te kijken, actief deel te nemen aan het debat over het veranderende vervoerslandschap, de samenwerking te zoeken met andere partijen en ons actief voor te bereiden op de toekomst.
In 2016 hebben we verschillende trends en ontwikkelingen geïdentificeerd en deze uitgewerkt in scenario’s. Ook hebben we kennismaking en samenwerking gezocht met experts en partijen die zich ook bezig houden met toekomstige veranderingen. Daarnaast hebben we in onze organisatie het bewustzijn van deze veranderingen aangewakkerd. In 2017 worden deze inspanningen vertaald naar concrete initiatieven.

De RET heeft in aanloop naar de nieuwe railconcessie verder invulling gegeven aan de doelstelling ‘Milieuvriendelijker openbaar vervoer door een maatschappelijk betrokken RET’. Hiervoor hadden wij ons beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) al gespiegeld aan de internationale ISO 26000 richtlijnen voor MVO. In 2016 hebben wij het ‘Uitvoeringsplan Oog voor maatschappelijke belangen’ opgesteld waarin we de doelen en activiteiten voor de eerste twee jaar van de railconcessie hebben beschreven. De activiteiten in het uitvoeringsplan zijn het afgelopen jaar voor een belangrijk deel in gang gezet.

Voorbeelden hiervan zijn acties ten aanzien van beter milieumanagement, maatschappelijk verantwoord inkopen en MVO-verslaggeving. Daarnaast zijn we doorgegaan met lopende initiatieven zoals verbetering van duurzame inzetbaarheid van personeel, samenwerking met scholen, energie-efficiency maatregelen, voorbereiding op de komst van twee waterstofbussen in 2017 en steun aan sociale initiatieven in de Aardig Onderweg Award.

In ons MVO beleid zijn de volgende doelen opgenomen:

Milieu

  • Beperken energiegebruik (elektriciteit, gas, diesel)
  • Verminderen uitstoot schadelijke stoffen (fijnstof, stikstofoxide, CO2)
  • Intensivering beheersing op overige impact op het milieu (monitoren, rapporteren, verbeteren)

Maatschappij

  • Maatschappelijk verdienstelijke initiatieven blijven stimuleren
  • Oog voor maatschappelijke belangen en stakeholders
  • Maatschappelijk verantwoord inkopen

Mens

  • Meer mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in dienst nemen
  • Arbeidskansen voor jongeren
  • Duurzame inzetbaarheid medewerkers vergroten

In de adviesraad MVO (voorheen stuurgroep MVO) zijn doelen, taken en verantwoordelijkheden om MVO-prestaties te verbeteren definitief vastgesteld. Op basis daarvan zijn financiële middelen beschikbaar gesteld om nieuwe activiteiten op te zetten die de MVO-prestaties van de RET moeten verbeteren. Hierdoor konden wij starten met de opzet van een ISO 14001 milieumanagementsysteem, verbetering van de maatschappelijke jaarverslaggeving, inzicht vergroten in tramenergieverbruik en lid worden van MVO Nederland.

RET brengt jaarlijks haar milieubelasting in kaart. Deze is licht gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Met een toenemend aantal reizigers hebben we onze milieubelasting relatief stabiel weten te houden. Onze invloed op het milieu blijft in tijden van groei een belangrijk aandachtspunt. Om energieverbruik, afval en hinder zoveel mogelijk te beperken, zijn wij in 2016 gestart met opzetten van een milieumanagementsysteem volgens de internationaal geaccepteerde ISO 14001 standaard.

Wij volgen de maatschappelijke discussie over groene stroom nauwlettend en hebben de opties voor groene stroom uit lokale additionele energiebronnen verkend. Die verkenning zal in 2017 worden vervolgd. Tegelijkertijd hebben we succesvol de voorbereidingen afgerond voor opwekking van zonne-energie op vier metrostations. Metrostation Slinge zal in 2017 het eerste station zijn waarop met zonnepanelen energie zal worden opgewekt.

Vanaf 2016 volgen wij de landelijke richtlijn voor het berekenen van CO2-uitstoot. De uitstoot is berekend conform de uniforme lijst basiscijfers die is opgesteld door de Rijksoverheid in samenwerking met milieuorganisaties. In de bijlage Milieubarometer is onder meer de verhouding van de milieu-impact (milieubelasting) van onze bedrijfsvoering opgenomen. Tevens is nadere informatie opgenomen over de onderlinge verhoudingen van de aspecten die onze milieu-impact bepalen.

RET kan de grootste milieuwinst behalen door verduurzaming van het personenvervoer. Vandaar dat we zijn blijven werken aan energie-efficiency en innovatie. Een goed voorbeeld daarvan zijn de twee trams die met sensoren zijn uitgerust om daarmee energieverbruik, geluid en trillingen te meten in relatie tot de specifieke locatie in het netwerk. Met de online kaart die gegenereerd wordt, kan de RET analyses maken ter verbetering van het voertuig, het netwerk of de rijstijl.

Een ander voorbeeld van hoe wij bezig zijn geweest met duurzame innovatie is ons partnerschap in het Europese ELIPTIC-project. In dit project staat verduurzaming van een busvloot centraal. RET kijkt met name naar de inzet van tractie-energie voor het opladen van stadsbussen. Samen met TNO en de gemeente Rotterdam hebben wij hierover kennis uitgewisseld met vervoersbedrijven in Londen en Barcelona over de praktijktesten die zij uitvoeren. Tot en met 2017 zullen wij binnen ELIPTIC-verband specifieke technische en organisatorische kennis over dit onderwerp met deze vervoersbedrijven uitwisselen.

De RET is onlosmakelijk verbonden met de regio en is onderdeel van het dagelijks leven van de inwoners en forensen. Daarom zijn wij meer zijn dan alleen een logistiek verbinder die bijdraagt aan de bloei van de regio. In het afgelopen jaar hebben wij ook invulling gegeven aan onze rol als sociaal verbinder.

Rewriters, een kunstenaarsduo dat zorgt voor streetart in het centrum van Rotterdam, won de publieksprijs van de Aardig Onderweg Awards 2016. Rewriters en de andere vakjuryprijswinnaars BimBimBikes en Transgenderkoor010 namen hun prijs van
€ 12.500 in ontvangst in het Nieuwe Luxortheater. De Aardig Onderweg Awards zijn een Rotterdamse prijs voor mensen die iets bijzonders doen, ontwikkelen of betekenen in de regio Rotterdam. Met de award en het geldbedrag worden de winnaars, die zelf aardig onderweg zijn of andere aardig onderweg helpen, gestimuleerd om hun doel te bereiken. In de Aardig Onderweg Awards bundelt de RET al haar sponsoractiviteiten.

Ook buiten onze regio zien wij kans om van positieve invloed te zijn. Wij zijn toegetreden tot het grote Bedrijven Netwerk van MVO Nederland wat ons de mogelijkheid biedt om met grote Nederlandse bedrijven te overleggen over maatschappelijk verantwoord ondernemen.

RET is lid van 010 Inclusief, het anti discriminatie platform van Rotterdamse bedrijven die vinden dat iedereen een gelijke kans verdient op de arbeidsmarkt.
Tevens doet de RET mee als dealmaker met Kracht on tour, een initiatief van minister Bussemaker om vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt economisch zelfstandig te maken en heeft RET het charter diversiteit ondertekend. Tevens is RET nauw betrokken bij het Nationaal Programma Rotterdam Zuid om jongeren van Zuid aan een baan te helpen. RET wordt vaak gevraagd in denktanks wat betreft emancipatie en discriminatie. Zij vindt het belangrijk om als grote Rotterdamse werkgever bij dit soort initiatieven betrokken te zijn.

Een belangrijke manier om als bedrijf positieve impact te hebben binnen en buiten onze regio is door kritisch te zijn op partijen waarmee we zakendoen en de producten en diensten die wij inkopen. Wij hebben maatschappelijk verantwoord inkoopbeleid geformuleerd en een nieuwe gedragscode voor leveranciers die we vanaf 2017 op een gefaseerde wijze zullen implementeren. Met dit beleid gaat het om meer dan alleen rekening houden met milieuaspecten. Het betreft ook het tegengaan van onwenselijk sociaal maatschappelijk gedrag, zoals onverantwoorde arbeidsomstandigheden.

Dat een bijdrage aan de maatschappij niet alleen vanuit het bedrijf hoeft te komen, bewezen RET’ers ook in 2016. Sportieve prestaties en goede doelen vonden elkaar in activiteiten zoals de Roparun waarbij collega’s elkaar en het goede doel ondersteunden.

De RET wil een vitaal en gezond bedrijf zijn met vitale, gemotiveerde en vakbekwame medewerkers. Het is voor ons belangrijk om jongeren te enthousiasmeren voor het OV en ook een kans te bieden zich te ontwikkelen bij de RET, bijvoorbeeld in BBL-trajecten. Wij streven hierin naar een win-win situatie voor ons bedrijf en de maatschappij. Met die gedachte hebben wij het afgelopen jaar een aantal mooie activiteiten ondernomen, zoals bij het evenement Nederland Innoveert. Leerlingen en studenten van het basisonderwijs tot hbo hebben voor dit evenement binnen de RET een foto opdracht uitgevoerd in het kader van techniek oriëntatie. Deze foto’s zijn gebruikt als extra lesmateriaal voor de vmbo-leerlingen van het Rotterdam vakcollege De Hef in Rotterdam Zuid.

In het kader van onze samenwerking met het Nationaal Programma op Zuid hebben wij verschillende op techniek gerichte activiteiten georganiseerd voor vmbo-leerlingen van het Zuiderpark college. Ze zijn bijvoorbeeld naar de Beverwaard geweest en hebben gesproken met jonge monteurs. Ook hebben ze filmopnames gemaakt om zich een beter beeld vormen van technische beroepen.

Ook hebben wij het afgelopen jaar onze samenwerking met JINC voortgezet. Deze maatschappelijk organisatie heeft zich ten doel gesteld als schakel te fungeren tussen het bedrijfsleven/ maatschappelijk organisaties en middelbare scholen. Met JINC heeft de RET bliksemstages en sollicitatietrainingen georganiseerd voor vmbo-leerlingen.

Financieel Jaarverslag